Mahremiyet eğitimi

Çocuklara Mahremiyet Eğitimi (2-7 Yaş Aralığı)

Çocuklara öğretilmesi gereken konular çocukların yaşlarına göre bir sıralama ile belirlenmeli ve uygulanmalıdır. Çocuk bunların her biri ile hayatı anlar, büyüklerini taklit eder, çevresi ile sağlıklı ilişkiler kurar ve büyüdüğünde bu alt yapı ile kendisine has kişilik oluşturur. Bu eğitimler sağlıklı bir toplumun inşası için göz ardı edilmemesi gereken konulardandır. Bu eğitimlerden bir tanesi de küçük çocuklara Mahremiyet/Hayâ eğitimidir. Ebeveyn her zaman çocuklarının yanında olamaz. Çocuklar bazı konuları algılayamayacak yaş ve akıl seviyesinde olduklarından kandırılmaya daha yakındırlar. Herhangi birinin niyetinin iyi mi kötü mü olduğunu anlayamazlar. Bu yüzden kendilerini korumak için bazı şeyler yapmaya otomatik olarak şartlandırıp refleks haline getirmeliler.1 Mahremiyet eğitimi, çocukların kendisinin ve diğer insanların özelinin/özel alanının/mahrem bölgelerinin farkına varması, sosyal hayatın içinde kendi özel alanını/mahrem bölgelerini koruması, diğer insanların özeline/mahrem bölgelerine saygı duyması, kendisi ile çevresi arasında sağlıklı sınırlar koymasıdır. Büyüklerimizin hayâ sahibi olmak olarak adlandırdığı bu ahlakî eğitim şunlardır:

  1. Çocukların Mahrem Bölgelerinin Farkı- na Varması

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmaktadır: “Erkeğin avret yeri göbeği ile diz kapağı arasıdır.”2 Vücudun kişiye özel olan bölgelerinin (özellikle de göbek ile diz kapağı arasındaki mahrem bölge) gizlenmesi gerektiği, çocuğa iki yaşından itibaren yavaş yavaş öğretilmelidir. Bu bölgeye anne-baba ile doktor, hemşire gibi izin verilenler dışında kimsenin dokunmaması gerektiği çocu- ğa anlatılmalıdır

Çocuklar için göğüs ve dudaklar da önemli bölgelerdir. Dudaktan öpülmemesi, göğsüne dokunulmaması ayrıca öğretilmelidir. Bu alanlarının onun özeli, mahrem bölgesi olduğu vurgulanmalıdır. Hatta sadece dokunma değil dar da olmamak şartıyla elbise ile örtülmelidir. Mesafe olarak ta çocuğun iki elini açtığındaki mesafe onun özel bölgesidir. Yabancıların bu kadar yaklaşanlarına karşı, dikkatli olması gerektiği paranoyaya sebep olmayacak şekilde uygun bir dille öğretilmelidir. Bedenim Mahremimdir Bilincinde Olmalı Ebeveynin öncelikle mahrem bölgeleri öğ- retmesinden sonra buna uygun davranışlarla konu pekiştirilmelidir. Örneğin; terlemiş bir çocuğun atleti, izin alınmadan, aniden çıkartılmamalı veya altını ıslatmış bir çocuğun pantolonu kızgınlıkla ve öfkeyle değil, çocuktan izin alınarak çıkartılmalıdır. Başta ebeveynin kendisinden neden böyle izin aldığını anlayamasa da ileride anlayacaktır. Çocuk zamanla kendisinden izin alınmadan bedenine yapılacak müdahaleleri hisseder ve rahatsız olur. Bu şekilde kendisinde bedenim bana aittir bilici oluşur. Mahrem Mekânların Bilincinde Olmalı Dört yaşına gelen bir çocuk; tuvalet, banyo, uyku odası (yatak odası) gibi mekânların, özel mekânlar olduğunun bilincinde olmalıdır. Çocuğun tuvalette mahrem bölgelerinin gö- rülmesinden rahatsızlık duyması, kendisini tuvalette iken gören birisine tepki vermesi öğretilmelidir. Yedi yaşına kadar kademeli olarak banyoda kendi kendine yıkanması öğretilmeli bu arada özellikle iç çamaşırıyla banyo yaptırılmalıdır. Aile bireylerinin birbirlerinin odalarına girerken, kapıyı çalarak ve izin alarak girmeleri çok önemlidir. Çocuklara anne baba uyku odasında (yatak odasında) iken kapının vurulmadan içeri girilemeyeceği öğretilmelidir.

  1. Çocukların Mahrem Bölgelerini Koruması

Çocuğa kendini koruması gerektiği, bunu nasıl yapacağı, acil durumlarda bilmesi gereken konuları, nasıl yardım isteyeceği öğretilmelidir. Tedbiren anne-baba adı, telefonu, ev adresi gibi bazı konuları çocuklara ezberletmek de faydalı olacaktır. İzinsiz Dokundurmamalı Çocuk kendi bedeni üzerinde söz hakkına sahip olduğunu bilmelidir. Ebeveyn çocuğunu öperken dahi “seni öpebilir miyim?” diye izin alınmalıdır. Bu bilincin oluşturulabilmesi için anne-baba, çocuğunun vücudunu hoyratça kullanarak sevmekten kaçınmalıdır. Çocuğun güçsüz bedeninin, herkes tarafından izinsiz kullanılmasının, çocukların kendi bedenlerini koruma refleksini kıracağı unutulmamalıdır.

 

İyi ve Kötü Dokunuşun Farkını Bilmeli

Çocuk, aile, akraba ve tanıdıkların onu sevmesi ile kötü davranacak kişileri ayırt etmesi gerekir. Aksi takdirde herkese tepki gösteren ya da göstermeyen çocuklar dengeyi kaybeder, sağlıklı bir iletişim bozulmuş olur. İyi dokunuş; kendimizi güvende hissettiren, en yakınlarımızın bize dokunuş şeklidir. Kötü dokunuş ise; bize kendimizi kötü hissettiren, kendimizi üzgün, kafası karışık, korkmuş hissettiren dokunuşlardır. Çocuğa anne-babası ‘biri sana dokunduğunda kötü hissedersen lütfen bana söyle’ demeli.

Yabancılara ve Bilmediği Şeylere Karşı Dikkatli Olmalı

Yabancılardan hiçbir şey almaması, ailesinden izinsiz yabancı arabalara binmemesi, bir yere gitmeden evvel ailesinden izin alması gerektiği öğretilmelidir. Özellikle ıssız yerlerde ve tanımadığı kişilere değil, güvenli yerlerde arkadaşlarıyla oynaması ve su birikintisi, havuz, nehir veya denize, yanında yetişkin olmadan yaklaş- maması ve girmemesi öğretilmelidir. Eğer yabancı biri yaklaşmak isterse ona izin vermemeli bu konuda ısrar varsa orayı terk edip ailesine haber vermelidir. Yabancı kişilerin karşılığı olmadan bir şey vermeyeceği bu yüzden onlardan bir şey almaması gerektiği, araçlarına binmemesi, tanımadığı kişilerden uzak durması ve onlarla iletişime girmemesi gerektiği vurgulanmalıdır.

‘Hayır’ Demeyi Öğrenmeli

Yakınları bile olsa istemedikleri bir şey söylendiği ya da yapılmaya başlandığında, buna ‘hayır’ demesi gerektiğini öğretmeliyiz. Çünkü ‘hayır’ demek bir fazilettir. Mahrem bölgelerine dokunmak isteyenlere, dudaktan öpmek isteyenlere ‘hayır’ demelidir. Eğer başkasının sunduğu şey rahatsız edici bir şey ise buna ‘hayır, bunu istemiyorum, kabul etmiyorum’ demesi, devamı halinde sesini kullanması gerektiği anlatılmalıdır. Tehlike hissederse hemen uzaklaşması öğretilmelidir.

Güçlü Olduğunu Hissettirmeli

Küçük yaştaki çocuklar kendi güçsüzlüklerini ve çaresizliklerini büyüklerin gücünü keşfettikçe anlar. Çocukları severken kendi güçsüzlüklerini hissettirecek kadar büyük ve orantısız güç kullanmaktan kaçınmalıyız. Çocuğa güçlü olduğunu hissettirerek kendisine güç uygulandığında karşılık verebilece- ği yöntemleri öğretmeliyiz. Uygun zamanlarda spor salonlarında buna uygun eğitim almaları teşvik edilmelidir.

Fiziksel Baskıya Direnmeli

Çocuğa kendisine karşı fiziksel güç gösterisinde bulunulduğunda direnme ve karşılık vermenin işe yarayacağı bilincini oluşturmalıyız. Ebeveynler ve akrabalar çocuklarına olan sevgi gösterileri sırasında çocuklara kendi güçsüzlüklerini hissettirecek kadar büyük ve orantısız güç kullanmaktan kaçınmalıdırlar. Çocuğun istemediği durumlarda gösterdiği fiziksel direnç asla anne-babanın güç gösterisi ile kırılmamalı, çocuğun direncinin işe yaradığı bizzat yaşayarak gösterilmelidir.

Yardım İstemeli

İhtiyacı olduğunda yardım istemesi gerektiği öğretilmeli. Her şeye teslim olmak değil; mücadele etmek öğretilmelidir. Başa çıkılamayacağı durumlarda yardım istemenin gerekliliği vurgulanmalıdır. Korktuğu konuları da mutlaka aileye bildirmesi öğretilmelidir. Eğer yaşı büyük biri, çocuktan yardım isterse yardım etmeden önce aileden izin almalı; yardım isteyeceği zaman da ailesinden istemeli, bu mümkün değil ise tanıdığı yakınlarından ve üniformalı kişilerden yardım almalıdır.

Gerektiğinde Sesini Kullanmalı

Çocuğun en önemli kozu ise sesi olduğu vurgulanmalıdır. Bir şey olduğunda çığlığı basmalıdır. Çünkü yanlış bir şey yapanlar bu sesi duyduğunda paniğe kapılıp oradan uzaklaştıkları tespit edilmiştir

Rahatsızlığını Gizlememeli

Çocuğa her ne yaşarsa yaşasın, annesine gelip anlatması gerektiği; özellikle kötü olayların sır olarak tutulmaması gerektiği anlatılmalıdır.

  1. Çocukların Diğer İnsanların Mahremiyetine Saygı Göstermesi

Mahremiyet eğitiminin yarısı, çocuğun kendi mahremiyetini koruması ise diğer yarısı da baş- kalarının mahremiyetini çiğnememesidir. Kendi çocuklarımızın da bilinçli ya da bilinçsiz yanlış yapabileceklerini göz önünde bulundurmalıyız. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmaktadır:

“Hiçbiriniz kendisi için istediğini, mü’min kardeşi için istemedikçe gerçek iman etmiş olamaz.”3

Bu Hadis-i Şerif kendimiz için istemediğimiz şeyleri başkaları için de istememeyi öğretmektedir. Bu güzel ahlakı, mahrem bölgelerin gösterilmemesi, öptürülmemesi ve bu bölgeler hakkında yanlış konuşulmaması çocuğa öğretiTefekkür Çocuğun güçsüz bedeninin, herkes tarafından izinsiz kullanılmasının, çocukların kendi bedenlerini koruma refleksini kıracağı unutulmamalıdır. Ocak 2017 51 lirken; kendisinin de başka çocukların mahrem bölgesini açmaması, bakmaması, öpmemesi ve bu bölgelerle alakalı şaka dahi olsa gayri ahlakî konuşmaması uygun bir dille anlatılmalıdır. Bu bencilliği kaldıran ve diğerkâmlığı öğreten ahlakî duygudur. Aynı zamanda bu, çocuğun di- ğer insanların özel alanlarına saygısını oluşturur

  1. Çocukların Diğer İnsanlarla Sağlıklı İlişkiler Kurması

Ayrı Bir Birey Olduğunu Hissetmeli Çocuklara kendilerinin ayrı bir birey oldukları- nı hissettirmemiz özgüven açısından önemlidir. Ayrı bir diş fırçası, ayrı elbiseler, ayrı havlular, ayrı seccade, ayrı başörtüsü gibi kişiye has eşyaların kullanımı ve düzeni sağlanmalıdır. Onun şahsı ile ilgili şeyler yaparken kendi gö- rüşünün sorulması, konuşurken dinlenmesi ve görüşlerine değer verilmesi, bir şey sorduğunda anlatılmaya çalışılması çocuğu değerli bir birey olarak hissettirecektir

Konuşmaları Teşvik Edilmeli

İyi bir dinleyici olunmalı, derdini anlatması için yardımcı olunmalı ve desteklenmelidir. ‘Konuşma, sus, seni dinlemek istemiyorum’ gibi sözlerle konuşması engellenmemelidir. Sabırla her sorusuna cevap verilmelidir.

Kimin Kim Olduğunu Ayırt Etmeli

Çocuklar bütün yaşı büyükleri anne-babası gibi güvenilir kabul ederler. Zarar verebileceğini düşünemezler. Çocuk babasının kardeşi olan amca ile mahalledeki amcayı ayırt edebilmelidir. Ya da amca ile amcaoğlunu ayırt edebilmelidir. Kimlere tam güveneceği; hala, teyze, amca, dayı, akrabalar, komşu ve tanıdıklar tanıtılmalıdır. Hiç güvenmemesi gerektiği yabancılar, rahatsız olunan kişiler uygun bir üslupla baba tarafından çocuğa tanıtılmalı, kimden bir şeyler alabileceği kendisine anlatılmalıdır.

Toparlamak Gerekirse

Bırakın insanı, bir bitki bile dikildikten sonra kendi kendine yetişmemekte, onu sulamak, ayrık dalları kesmek, gübre atmak, etraftaki ayrık otları temizlemek gerekiyor. Ya insanoğlu, onun da öyle sürekli ciddi bir bakımla uğraşıyla sağlıklı bir kişilik haline gelmekte olduğunu görmekteyiz. Hiç ilgilenmeden kendi kendine sağlıklı birey oluşmaz, hele toplumda ahlaksızlıklar başını alıp gitmiş ise bu mümkün değildir. Bu sebeple her çocuğa İslam ahlakının, ayet-i kerime ve hadis-i şeriflerden oluşan adaplar bö- lümü öğretilmeli ve bu öğretilenlerin uygulanması yapılmalıdır. Örtmesi ve koruması gereken bedeninin bölgeleri tarif edilip tesettür adabı, eve giriş çıkış adabı, odalara giriş çıkış adabı, tuvalet adabı öğretilmelidir. Özgüveni olan sağlıklı bir birey için lazım olan inanması gereken konular öğretilmeli, rol model alması gereken peygamberler ve salih şahsiyetler tanıtılmalı, diğer insanlara karşı diğerkâmlık anlayışı davranış şekline getirilmeli, çocuk sağlıklı ilişkiler kurarak sosyalleşmelidir. Bunlar eğitim ile kazanılabilecek davranışlardır. Özgüven sahibi bir çocuğa ister sözlü, ister davranışsal, isterse bedensel olarak saldırı geldi- ğinde kendini nasıl savunacağı öğretilmelidir. Ve asla anne babadan bir şey saklamaması gerektiği öğretilmelidir.

Dipnotlar

1. Adem Güneş, Çocuklarda Mahremiyet Eğitimi, Labirent Yayınları, s. 22.

2. Ahmed bin Hanbel, II/187.

3. İmam Buhârî, Kitabu’l İman, Hadis No: 7.

Yazar: Garip SAĞLIK

Kaynak:www.vavelif.com.tr   

Kaynak : http://adader.com/cocuklara-mahremiyet-egitimi-2-7-yas-araligi

-ALINTIDIR .

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir